06 December 2017
  • 1490 ნახვა

კინჩხა - სამი წლის წინ და დღეს

"მოვიარე გორდი, კინჩხა
 ვერ ვიპოვე მჭადის ფინჩხა”

ყვება ქართული ხალხური ლექსი ხონის რაიონის მიტოვებული სოფლების სევდას. მივდივარ და გულში ვიმეორებ: ”მოვიარე გორდი, კინჩხა...”
ეს იყო სამი წლის წინ...
მაშინ გორდის (ოკაცეს კანიონის) გადმოსახედი ახალი ხილი იყო ტურისტებისთვის, კინჩხა კი ჯერ კიდევ ხელშეუხებელი, აუთვისებელი ტერიტორია თავისი ქალწულებრივი მშვენებით ხვდებოდა ყველა მნახველს. ზაფხულის ერთ ცხელ დღეს, როცა ქალაქის ქუჩებში ადამიანების ნაცვლად ლანდებიღა დადიოდნენ, მე და გიგამ ჩავალაგეთ ზურგჩანთები, ავიბარგეთ და კინჩხის დალაშქვრა გადავწყვიტეთ. ქუთაისიდან ხონამდე მიკროავტობუსით,  ხონიდან გორდამდე ავტოსტოპით, გორდიდან კინჩხამდე კი, ჯერ კიდევ ასფალტუნახავ გზაზე, ფეხით ჩავედით. იყო სიცხე და ჭრიჭინობელები ხვატისგან გათანგულ სიმღერებს მღეროდნენ. კინჩხის ორღობეებში აქა-იქ ცისფრად შეღებილი, ცალთვალა, საღებავგადაცლილი იმერული ოდები იდგნენ და ზღაპრული დევებივით იცავდნენ დაცარიელებულ სოფელს. ეძინა ყველას - ხვატისგან ორთქლადენილ საქონელს, სოფელში შემორჩენილ თითო-ოროლა, ხელებდაჩამიჩებულ მოხუცს, ეძინა ტყეს და ეძინათ ჩანჩქერებს. ზლაზვნით იკვლევდა თეთრ კლდეებს შორის გზას მდინარე, ძალით აითრევდა ტანს და მაღალი კლდიდან ეშვებოდა ზათქით. გრილ წყალში ოქროსფერწინწკლებიანი კალმახები ეძებდნენ საკბილოს. თვლემდა და თავს იდრეკდა დედა-ბუნება მზის უძლეველი სხივების წინაშე. კარავი მდინარის პირას, კლდოვან ბაქანზე გავშალეთ. ის, რაც ყველაზე მეტად აკლდა ჩვენს თვალებს, ადამიანები იყო. თუმცა თავს ასეც კარგად ვგრძნობდით. ხოლო ამ ლაშქრობიდან სამი წლის შემდეგ, გასულ ზაფხულს აღმოვაჩინე, რომ უადამიანობით ყველაზე ბედნიერი თავად კინჩხა იყო. თუმცა ამაზე მოგვიანებით გიამბობთ... 

მთიან სოფლებში ყველა სეზონი დღესასწაულია. მაშინ ზაფხული დღესასწაულობდა: მწიფდა ატამი, ყვავილობდა ათასობით ყვავილი, ფერადები, თითისტოლები, ხელისგულზე დასატევები. ორი უკიდურესობაა სოფლის მხარეებში. ერთი- ხალხმრავალი, ხმაურიანი, მოღრიალეა. მეორე-ჩუმი, შორეული. ასეთი იყო მაშინდელი კინჩხა. ორღობეში ხის ჩამომპალი ღობეებიდან თავგამოჩრილი ძაღლების გამაყრუებელი ყეფა გვაცილებდა. ენერგიაგამოცლილი, მუხლდაბერებული მოხუცები გვესალმებოდნენ და უკბილო ღიმილს გვჩუქნიდნენ, ყველაზე თბილს და მართალს. დიდი ჩანჩქერიდან ლომინას ტბისკენ ავიბარგეთ. ისრიმისფრად ლიცლიცებდა ტბა შუადღის მზის შუქზე, არყის ნაჟურივით წვეთავდა ერთ დროს წყალუხვი ჩანჩქერი, მზისა და სიცხისაგან გათანგული. ტბის პირას გრილოდა და ტყიდან კუდფუმფულა ციყვები გვიყურებდნენ გაოცებით...

არ მოგიყვებით, როგორი მარგალიტია კინჩხა იმერეთისთვის, ან რისი ნახვა შეგიძლიათ იქ - ამას ჩემზე უკეთ ოფიციალურ წყაროებში (გუგლი, ვიკიპედია) ამოიკითხავთ. არც იმას გიამბობთ, როგორ მევსება გული მზით, როცა იქ მივდივარ და არც იმას გეტყვით, რომ აუცილებლად უნდა მიხვიდეთ და ნახოთ ბუნების ეს საოცრება. მე გიამბობთ იმაზე, თუ როგორი ცხოველია ადამიანი და რისი შეცვლა შეუძლია მას სამ წელიწადში...

კინჩხასამი წლის წინ კინჩხა - იმერეთის მიტოვებული სოფელი თავს იწონებდა თავისი ქალწულებრივი მშვენებით. სამი წლის შემდეგ კი ადგილზე ჩასულს დამხვდა გაუპატიურებული, ღირსება აყრილი მეძავი ქალი - ხალხით სავსე სოფელი, რომელშიც ხალხზე მეტი ნაგავი ყრია. ნაგავი ყრია ყველგან: ანკარა მდინარეში, სადაც წლების წინ ოქროსფერი კალმახები ცხოვრობდნენ და მრავლდებოდნენ, ტყეში, სადაც ხიდან ხეზე ხტომაში ვარჯიშობდნენ კუდფუმფულა ციყვები, მდინარის პირას, თეთრ პრეისტორიულ ქვებზე, ჩანჩქერების ძირში, ზურმუხტისფერ მდელოზე... ნაგავში სხედან და სამშობლოს სადღეგრძელოს ამბობენ ჩვენი თანამემამულეები. სოფელში კი დგანან ცარიელი, ფუნქციაწართმეული ნაგვის ურნები და პირდაღებულნი შესცქერიან ადამიანთა ულმობელ ხელებს. სამი წლის წინ, როდესაც პირველად ვესტუმრე კინჩხას, ჩანჩქერებიან სოფელში - გზაზე, ტყეში, მდინარის პირას, მდინარეში, ბეწვსაც ვერ იპოვნიდი. ზუსტად ისე, როგორც იმ ხალხურ ლექსშია: ”მოვიარე გორდი, კინჩხა ვერ ვიპოვე მჭადის ფინჩხა.” ადამიანებს ბევრი რამის შეცვლა შეუძლიათ და თუ ეს ცვლილებები ყველგან ისეთი იქნება, როგორიც კინჩხაში, მაშინ თავისუფლად შეიძლება ვთქვათ, რომ ბუნება არ გვიმსახურებს ჩვენ, ან ჩვენ არ ვიმსახურებთ ბუნებას... როგორც გენებოთ...

მსგავსი
09 May 2018

ქუთაისი რომ ქალაქია...

მრავალი ათასწლეულის წინ თეთრქვებიანი მდინარის ხეობაში, გორაკებზე კოლხები დასახლდნენ. დასახლება ნელ-ნელა გაიზარდა და... დანარჩენ...

09 May 2018

როგორ დავქორწინდეთ მთაზე

ვიცი, სათაურმა დაგაბნიათ, ორაზროვანია და პოსტიც სწორედ ამიტომ გახსენით წასაკითხად. მთაზე ქორწინება მრავალნაირად შეიძლება...

03 May 2018

თეთნულდი - ჩემი პირველი მწვერვალი

თუ თქვენ გადაწყვიტეთ დაკავდეთ ალპინიზმით იცოდეთ, რომ სპორტის ეს სახეობა არ გაძლევთ უსაფრთხოების გარანტიას, იმ შემთხვევებშიც კი,...

23 April 2018

შატო მოსმიერი - ახლის ძიების მსურველებისთვის

იმ დღეს დილიდანვე ისეთი დაღლილი ვიყავი, საერთოდ რამე თუ  შემმატებდა ენერგიას  არ მეგონა. კვირის ბოლოს ქალაქის არეულობ...

14 April 2018

კიდევაც ვნახავ ხევსურეთს

საქართველოს ისტორიისფერია ხევსურეთი. პირველად და ბოლოჯერ სამიოდე წლის წინ ვნახე. მე მქონდა გრძელი, ჟღალი თმა, ზუსტად ისე...

23 March 2018

პრეისტორიული ცხოველების ნაშთები და ახალი ტურისტული მარშრუტები იმერეთში

ცარცული პერიოდის ცხოველების ძვლები და რეპტილიების ნაკვალევი - ეს ყველაფერი იმერეთში, მდინარე ძუსას ხეობაში და სოფელ მერევშია აღ...

27 February 2018

ყინულის გოლიათი - ბიისის ჩანჩქერი

”ჩაიდანი დუღს, ჩაი გადმოდის, ფანჯარაში ვიხედებით_ თოვლი არ მოდის.” ვუყვები ჩემს პატარა ბიჭს ლექსს და უიმედოდ გავყურ...

20 February 2018

რამდენად კარგად იცნობ საქართველოს ტბებს?

საქართველოში უამრავი დიდი თუ პატარა ტბაა. ბევრი მათგანის შესახებ გეოგრაფიის გაკვეთილზე ვერც გაიგებდით. იმისთვის, რომ კარგად შეი...

12 February 2018

მიწისქვეშა საქართველოში - მურადის მღვიმე

სპელეოტურებს განსაკუთრებული ხიბლი ახლავთ თან - ტოვებ მიწის ზედაპირს, ეშვები მაქსიმალურად დაბლა, ხის ფესვებზე ქვემოთ და ცდილობ ს...

07 February 2018

რკონის სხვა ხედი

ამ მცირე პოსტში რკონზე უნდა მოგიყვეთ. რკონის სხვა ხედზე. გარდა იმისა, რომ რკონში ქართული ხუროთმოძღვრების ისეთი მშვენი...